طبق آمار، مردم آذریزبان کمترین استقبال را از این فراخوانها داشتهاند تا حدی که در فضای مجازی از سوی بعضی افراد به سخره گرفته شدند تا آنها را وادار به حضور در خیابانها کنند. قبلتر هم در چند بازی ورزشی برگزار شده در تبریز، شعارهایی علیه پهلوی دادهشد.
با رجوع به کتب تاریخی دلایل این رفتار آذریزبانها مشخص میشود.
کتابسوزی: پهلوی در راستای یکسانسازی فرهنگی، اقوام و قومیتها را تحت فشار قرارداد. در این بین آذریزبانها گویی بین بقیه قومیتها بیشتر مورد تنفر پهلوی بودند و بیشتر مورد آزار و اذیت قرار گرفتند. در دهه ۲۰ در راستای همین سیاست، محمدرضا پهلوی مراسمی در آذربایجان راه انداخت به نام «جشن کتابسوزی» تمام کتابهای آنجا به آتش کشیدهشد و کسانی که مقاومت میکردند قتل عام شدند.
«دکتر محمدعلی فرزانه» در این باره مینویسد:
در تبریز هفتهها چوبههای دار برافراشته بود و هرروز صبح جسد بیجان چندین قربانی بر سر دار تکان میخوردند و زیر پای این قربانیان کتابهای درسی را به آتش میکشیدند.»
غلامحسین صدری افشار، نویسنده و ادیب ایرانی هم دراینباره میگوید:
«سرکوب زبانهای بومی در ایران در عصر پهلوی به تقلید از ترکیه اتفاق افتاد. تحت تأثیر آنها در دوره رضاشاه و محمدرضاشاه این فشارها در ایران به وجود آمد و کسی حق نداشت به زبان محلی حرف بزند. ما در مدرسه حق نداشتیم به ترکی حرف بزنیم، در ادارات هم صحبت کردن به زبانهای محلی ممنوع بود.»
بخشیدن آرارات: رضاخان در سال ۱۳۱۳ عازم ترکیه شد. او به شدت تحت تأثیر اقدامات آتاتورک قرار گرفت و به او علاقمند شد تا حدی که در این سفر ارتفاعات آرارات را به ترکیه واگذار کرد! آرارات آن زمان بخشی از خاک آذربایجان محسوب میشد.
سرکوب عشایر: در گذشته ایلات و عشایر یک قدرت سیاسی، اجتماعی به حساب میآمدند. رضاخان برای ایجاد قدرت مرکزی شروع به سرکوب شدید اینها کرد. عشایر آذربایجان هم جزو همانها بودند که علی رغم مقاومت، شکنجه شدند، اعدام شدند و چادرهایشان آتش زده شد.
استفان کرونین در کتابش مینویسد« روش آنها، روش اعدام و نابودی بود نه طرق تعلیم و تربیت و اصلاح» و در ادامه در اینباره مینویسد:
«این برنامه اسکان اجباری، که طی سالهای ۱۳۱۲ تا ۱۳۱۶ در استانهای لرستان، فارس، آذربایجان و خراسان انجام شد شکلی بسیار خشن و گاه قتلعام گونه داشت. بدین ترتیب در مدت کوتاهی شکل زندگی عشایر تغییر کرد و در واقع دگرگون شد اما این دگرگونی آنچنان که در آغاز میپنداشتند از طریق پذیرش شیوه زندگی ساده روستایی و کشاورزی انجام نگرفت بلکه با روشهای خشنی اعمال شد که شمار زیادی از جمعیت عشایر ایران را به کلی نیست و نابود کرد.»
- ۷ نظر
- ۲۵ دی ۰۴ ، ۱۵:۲۸
